Goed schilderwerk is veel meer dan alleen een nette afwerking. Vooral aan de buitenzijde van een gebouw vormt het verfsysteem een belangrijke beschermlaag tegen zon, regen, vocht en andere weersinvloeden.
Voor VvE’s en vastgoedeigenaren is schilderwerk daarom een belangrijk onderdeel van het planmatig onderhoud. Houten kozijnen, deuren, boeidelen, hekwerken en andere onderdelen moeten op tijd opnieuw worden behandeld om schade aan de onderliggende materialen te voorkomen.
Maar hoe vaak moet schilderwerk worden uitgevoerd? Welke soorten schilderwerk zijn er? En welke onderdelen van een gebouw moeten eigenlijk worden geschilderd?
Waarom is schilderwerk belangrijk?
Een verfsysteem heeft meestal twee functies:
- bescherming van de ondergrond;
- afwerking en uitstraling van het gebouw.
Bij houten onderdelen is de beschermende functie bijzonder belangrijk. Wanneer een verflaag scheurt of loslaat, kan vocht gemakkelijker in het hout dringen. Hierdoor kan op termijn houtaantasting of houtrot ontstaan.
Ook bij staal heeft schilderwerk een beschermende functie. Hier voorkomt een intact coatingsysteem dat vocht en zuurstof het staaloppervlak bereiken en corrosie veroorzaken.
Goed schilderwerk verlengt daardoor de levensduur van bouwdelen en voorkomt dat relatief eenvoudig onderhoud uiteindelijk verandert in kostbaar herstel.
Hoe vaak is buitenschilderwerk nodig?
Als algemene richtlijn wordt voor dekkend buitenschilderwerk op hout vaak een cyclus van ongeveer 5 tot 7 jaar aangehouden. Vereniging Eigen Huis adviseert buitenschilderwerk afhankelijk van onder andere de houtsoort ongeveer iedere vier tot zes jaar opnieuw te beoordelen en noemt daarnaast 5 tot 7 jaar als algemene onderhoudsperiode.
Dat betekent niet dat ieder kozijn exact na zes jaar opnieuw geschilderd moet worden.
De werkelijke onderhoudsbehoefte wordt onder andere bepaald door:
- de ligging van het geveldeel;
- hoeveelheid zonlicht;
- regen- en windbelasting;
- kwaliteit van het bestaande verfsysteem;
- kleur van het schilderwerk;
- detaillering van het bouwdeel;
- kwaliteit van eerdere werkzaamheden;
- conditie van de ondergrond.
Een kozijn onder een grote overstek kan aanzienlijk minder worden belast dan een houten kozijn dat volledig op het zuidwesten ligt.
Daarom hoort bij goed planmatig onderhoud altijd een combinatie van een verwachte onderhoudscyclus en periodieke conditiebeoordeling.
Welke onderdelen worden aan de buitenzijde geschilderd?
Bij een traditioneel woongebouw kan buitenschilderwerk op veel verschillende elementen voorkomen.
Houten kozijnen
Houten buitenkozijnen behoren tot de meest voorkomende onderdelen waarop schilderonderhoud wordt uitgevoerd.
Niet alleen het kozijn zelf, maar ook de bewegende delen zoals ramen worden meegenomen.
Bij de inspectie wordt onder andere gekeken naar:
- verkleuring;
- verwering;
- scheuren in de verflaag;
- blaasvorming;
- afbladdering;
- openstaande verbindingen;
- beschadigingen;
- zichtbare aantasting van het hout.
Bij dekkend geschilderde houten kozijnen is een onderhoudscyclus van ongeveer 5 tot 7 jaar een bruikbaar uitgangspunt.
Houten ramen en deuren
Ramen en buitendeuren worden meestal in hetzelfde verfsysteem als de kozijnen uitgevoerd.
De belasting kan echter verschillen. Een voordeur bevindt zich bijvoorbeeld vaak gedeeltelijk beschut, terwijl een balkondeur of raamkozijn volledig aan regen en zon kan worden blootgesteld.
Daarnaast krijgen deuren te maken met meer mechanische belasting door dagelijks gebruik.
Daarom kan de onderhoudsbehoefte binnen één gebouw per onderdeel verschillen.
Boeidelen en gevelbetimmeringen
Ook houten boeidelen, dakrandbetimmeringen en andere houten gevelbetimmeringen moeten worden beschermd.
Deze onderdelen bevinden zich vaak relatief hoog aan een gebouw. Het schilderwerk zelf hoeft daardoor niet uitzonderlijk duur te zijn, maar de benodigde steiger, hoogwerker of andere bereikbaarheid kan een aanzienlijk deel van de onderhoudskosten bepalen.
Boeidelen zijn bovendien vaak sterk blootgesteld aan zon en regen.
Houten dakkapellen
Bij een houten dakkapel kunnen verschillende geschilderde onderdelen aanwezig zijn:
- kozijnen;
- ramen;
- boeidelen;
- zijwangen;
- dakrandbetimmeringen.
Bij een MJOP is het praktisch om deze werkzaamheden waar mogelijk gelijktijdig uit te voeren. Hierdoor hoeft bijvoorbeeld niet meerdere keren een steiger of hoogwerker te worden ingezet.
Houten hekwerken en balustrades
Houten balkonhekken, balustrades en andere buitenconstructies kunnen eveneens geschilderd of gebeitst zijn.
Vanwege de vele horizontale vlakken, verbindingen en kopse kanten kunnen deze onderdelen relatief zwaar door vocht worden belast.
De technische staat van het hout is daarom minstens zo belangrijk als de zichtbare kwaliteit van de verflaag.
Welke soorten schilderwerk zijn er?
Niet al het schilderwerk is hetzelfde. Het gekozen verfsysteem moet passen bij de ondergrond en de gewenste uitstraling.
Dekkend schilderwerk op hout
Bij dekkend schilderwerk is de structuur en kleur van het hout niet meer zichtbaar. Het hout wordt volledig voorzien van een gekleurde verflaag.
Dit is veel toegepast bij:
- kozijnen;
- ramen;
- deuren;
- boeidelen;
- gevelbetimmeringen;
- houten hekwerken.
Een dekkend systeem biedt doorgaans een goede bescherming tegen UV-belasting omdat pigmenten het hout afschermen tegen zonlicht.
Voor veel houten buitenonderdelen is dit daarom een duurzame en praktische afwerking.
Transparant schilderwerk
Bij transparant schilderwerk blijft de houtstructuur zichtbaar.
Dit komt bijvoorbeeld voor bij:
- houten voordeuren;
- luxe houten puien;
- gevelbetimmeringen;
- houten kozijnen;
- monumentale onderdelen.
Er bestaan zowel transparante beitsen als transparante lakken.
Transparante systemen vragen in het algemeen meer aandacht en frequenter onderhoud dan dekkende systemen. Door de beperkte hoeveelheid pigment wordt het hout minder sterk tegen UV-straling afgeschermd. Sikkens wijst er eveneens op dat transparante beits minder duurzaam is dan een dekkende afwerking en dat UV-straling op termijn het onderliggende hout kan aantasten.
Voor een MJOP kan daarom bijvoorbeeld een onderhoudsmoment van circa 2 tot 4 jaar worden aangehouden wanneer een transparant systeem sterk aan weersinvloeden wordt blootgesteld.
De daadwerkelijke cyclus moet echter altijd worden afgestemd op het toegepaste product, de onderhoudsvoorschriften en de omstandigheden van het gebouw.
Beits
Beits wordt vooral toegepast op houten onderdelen waarbij enige vochtregulatie gewenst is.
Bij transparante beits blijft de houtstructuur zichtbaar. Er bestaan daarnaast ook dekkende beitssystemen.
Beits wordt vaak toegepast op minder maatvaste houten onderdelen, zoals bepaalde gevelbetimmeringen. Voor maatvaste onderdelen zoals kozijnen en deuren wordt vaker een laksysteem gebruikt.
Schilderwerk op staal
Ook staal wordt regelmatig geschilderd.
Denk binnen een appartementencomplex bijvoorbeeld aan:
- balkonhekwerken;
- balustrades;
- stalen balkonconstructies;
- buitentrappen;
- brandtrappen;
- kolommen;
- stalen deuren;
- toegangshekken;
- overige stalen constructiedelen.
Bij staal is de verflaag onderdeel van de corrosiebescherming.
Wanneer beschadigingen, roestvorming of onthechting aanwezig zijn, moet het oppervlak worden voorbehandeld voordat een nieuw coatingsysteem wordt aangebracht.
De onderhoudsperiode kan sterk verschillen per coatingsysteem en omgeving. Als praktische onderhoudsindicatie wordt voor geschilderd staal regelmatig een periode van ongeveer 4 tot 8 jaar aangehouden, maar hoogwaardige coatingsystemen kunnen onder gunstige omstandigheden langer functioneren. Een Nederlands onderhoudsoverzicht noemt voor geschilderd staal bijvoorbeeld een cyclus van circa vier tot zes jaar.
Geschilderd beton, stucwerk en metselwerk
Niet alleen hout en staal kunnen worden geschilderd.
Ook minerale ondergronden kunnen van een coating of verfsysteem zijn voorzien, zoals:
- betonnen geveldelen;
- borstweringen;
- galerijen;
- gestucte gevels;
- geschilderd metselwerk;
- betonnen plafonds;
- gevelbanden.
Hiervoor worden andere producten gebruikt dan voor hout.
Bij minerale ondergronden komen onder andere acrylverven en minerale of silicaatverven voor. Vereniging Eigen Huis noemt voor geschilderde buitenmuren bij een acrylsysteem een indicatieve overschildercyclus van circa 6 tot 10 jaar.
Bij dit soort schilderwerk is de conditie van de ondergrond belangrijk. Scheuren of vochtproblemen moeten eerst worden beoordeeld en waar nodig hersteld voordat opnieuw wordt geschilderd.